Basınç Yaralanması Riski Birincil veya İkincil Değerlendirme Aracı'nın Türkçeye Uyarlanması; Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Gülten Okuroğlu

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Amaç: Bu çalışma ile Basınç Yaralanması Riski Birincil veya İkincil Değerlendirme Aracı’nın Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntem: Metodolojik tipte tasarlanan çalışma Kasım 2024-Nisan 2025 tarihleri arasında İstanbul’da bir eğitimve araştırma hastanesinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini araştırmanın yapıldığı tarihler arasında hastaneye yatışı yapılan tüm hastalar, örneklemini ise 84 dahili birim, 73 cerrahi birim, 87 yoğun bakım ünitesi hastası oluşturmuştur. Dilve kapsam geçerliği çalışmaları yapılarak ölçeğin Türkçe formu oluşturulmuştur. Araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan hastalardan; Basınç Yaralanması Riski Birincil veya İkincil Değerlendirme Aracı (Pressure Ulcer Primary or Secondary Evaluation Tool Türkçe Formu), Hastalara Yönelik Tanıtıcı Bilgi ve Yara İzlem Formu, Norton Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeği, Braden Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği kullanılarak veri toplanmıştır. Veriler birinci ve üçüncü günlerde, aynı anda ancak birbirinden bağımsız olarak araştırmacı ve gözlemci hemşire olmak üzere iki kişi tarafından toplanmıştır. İstatistiksel analizleri yapılarak veriler değerlendirilmiştir.

Bulgular: Basınç Yaralanması Riski Birincil veya İkincil Değerlendirme Aracı ile Norton ölçeği arasında araştırmacı(phi= 0,773) ve gözlemci (phi=0,721) değerlendirmelerinde yüksek uyum, Braden ölçeği ile araştırmacı (0,779) vegözlemci (0,727) değerlendirmelerinde yüksek uyum saptanmıştır. Gözlemciler arasında birinci değerlendirmede de (Cohen’s Kappa= 0,833), ikinci değerlendirmede de (Cohen’s Kappa= 0,882) çok iyi düzeyde uyum saptanmıştır. Ölçeğin iç tutarlılık analizinde cronbach alfa katsayısı gözlemci ve araştırmacı için ayrı olarak hesaplanmış a=0,84-0,87 arasında bulunmuştur.

Sonuç: Basınç Yaralanması Riski Birincil veya İkincil Değerlendirme Aracı geçerli ve güvenilir bir ölçme aracıdır.

Anahtar Kelimeler: Basınç yaralanması, risk değerlendirme, hemşirelik.