İngilizce dil öğretimi kitaplarında toplumsal cinsiyetin temsili üzerine karşılaştırmalı bir çalışma: Türkiye, Almanya ve Avusturya

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Levent Deniz

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmanın temel amacı farklı ülkelerde toplumsal cinsiyet eşitliğinin İngilizce dil öğretimi ders kitaplarına yansımasının incelenmesi ve karşılaştırılmasıdır. Araştırmaya konu olan ülkeler, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın hazırlamış olduğu "2023 Cinsiyet Sosyal Normlar Endeksi (GSNI) Cinsiyet Önyargılarını Yıkmak: Toplumsal Normları Cinsiyet Eşitliğine Doğru Kaydırmak" isimli raporun 'Cinsiyet Gelişim Endeksi' kısmının dikkate alınmasıyla Türkiye, Almanya ve Avusturya olarak belirlenmiştir. Türkiye'den seçilmiş olan kitaba EBA üzerinden erişim sağlanmıştır. Almanya'da Stuttgart Eğitim Ataşeliği aracılığıyla ulaşılmış olan kitap listesi ve Avusturya'da Avusturya Federal, Eğitim, Bilim ve Araştırma Bakanlığı'na bağlı Schulinfo web sitesi aracılığıyla elde edilen kitap listelerinden yola çıkarak açık kaynak kitaplar arasından uygun olanlar çalışmada materyal olarak kullanılmıştır. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kabira ve Masinjila'nın 1997'de geliştirdiği ve Bilgin'in (2013) uyarlamış olduğu çerçeve, metinleri ve görselleri analiz etmek üzere kullanılmıştır. Doküman analizi olarak gerçekleştirilen bu nitel çalışmada tümdengelimci analiz yoluyla veriler toplanmıştır. Metinsel içerikte eyleme, mekâna, görselleştirmeye, güce ve dil kullanımına yönelik bulgular, ülkelerin hiçbirinde cinsiyetler arasında bir eşitliğin sağlanmadığını göstermiştir. Görsel içerikte ise eyleme, mekâna, görünürlüğe ve güce yönelik bulgularda, benzer şekilde, ülkelerin hiçbirinde cinsiyetler arasında bir eşitliğin sağlanmadığını göstermiştir. Bununla beraber her iki içerikte de yer alan farklı alt kategorilerde eşitlilik ya da eşitliğe yakın bulgular elde edildiği gözlemlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet Eşitliği, İngilizce Dil Öğretimi Kitapları, Doküman Analizi