Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ayşe Yıldız
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Osteoporoz,
postmenopoz dönemdeki kadınların büyük kısmını etkileyen önemli bir halk sağlığı
sorunudur. Yapılan birçok çalışmada osteoporozun erken dönemde önlenmesi ve
risk faktörlerinin azaltılmasında toplum sağlığı hemşirelerinin önemli roller
alabileceği üzerinde durulmuştur. Bu çalışma postmenopoz dönemdeki kadınlarda
sağlık inanç modeli temelli kısa görüşmelerin osteoporozdan korunma bilgi,
tutum ve davranışlarına etkisini belirlemek amacı ile ön test-son test randomize
kontrollü çalışma olarak gerçekleştirilmiştir.
Çalışma, Haziran 2016-Haziran 2017 tarihleri arasında İstanbul İli
Kadıköy İlçesinde faaliyet gösteren bir Aile Sağlığı Merkezinde 82 postmenopoz
dönemdeki kadın (girişim grubu=41, kontrol grubu=41 ) ile yürütülmüştür.
Girişim grubuna 12 hafta süreyle Sağlık İnanç Modeline dayalı olarak
oluşturulan kısa görüşmeler programı (5A modeli) uygulanmıştır. Programın ardından izlem döneminde 12 hafta
süreyle, haftada iki veya üç kez toplam 45 mesaj gönderilmiştir. Veriler
tanımlayıcı form, Osteoporoz Sağlık İnanç Ölçeği (OSİÖ), Osteoporoz Özetkililik
ve Yeterlik Ölçeği (OÖEYÖ), Osteoporoz Bilgi Testi (OBT) ve Egzersiz Yapma
Ölçeği (EYDÖ) ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde sayı, yüzde,
ortalama, standart sapma, varyans analizi, Mann-Whitney U ve Friedman testi
kullanılmıştır. Son test ve izlemde girişim grubunun OSİÖ, OÖEYÖ, OBT ve EYDÖ puan
ortalamalarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha
yüksek olduğunu belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç olarak, sağlık inanç modeli
temelli kısa görüşmelerin postmenopoz dönemdeki kadınların osteoporoz sağlık
inançlarını, öz-etkililik-yeterlik güvenlerini ve egzersiz yapma davranışlarını
olumlu yönde değiştirdiği, osteropozdan korunmaya ilişkin bilgilerini artırdığı
bulunmuştur. Bu çalışma kapsamında
uygulanan sağlık inanç modeli kısa görüşmelerin birinci basamakta çalışan
hemşirelere rehber olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar kelimeler: Osteoporoz,
kısa görüşmeler, Sağlık İnanç Modeli,