Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Okul Öncesi Eğitimi (Yl) (Tezli), Türkiye
Tez Danışmanı: Ozana Ural
Tezin Onay Tarihi: 2005
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Okul öncesi eğitim çağındaki çocukların sosyal davranışları öğrendikleri ilk ortam olan ailelerin kendi yapılarına uygun geliştirdikleri onaylanan ve onaylanmayan davranış kuralları çocuğun sosyal davranışlarını etkilemektedir. Aileler çocuklarına sosyal davranışları öğretirken çeşitli denetim yolları/ türleri uygulayabilir. Anne-baba kimi zaman çocuğuna kurala niçin uyması gerektiğini açıklarken, kimi zaman sadece kurala uymasını isteyebilir.Yetişkin bireyin sahip olduğu denetim türüyle, kendi çocuğunu denetlerken kullandığı denetim türleri arasında bir ilişki olup, olmadığı akla gelmektedir. Bu çalışmada okul öncesi eğitim çağındaki çocukların uygun sosyal davranışlar geliştirebilmeleri için ailenin ve okulun önemi üzerinde durulmuştur. Okul öncesi eğitim çağında çocuğu olan ailelerin denetim odağı türü ve çocuklarının sosyal davranışlarını denetlemeleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma stanbul ilinde okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden çocukların aileleri ile sınırlandırılmış ve uygulama 2004-2005 eğitim öğretim yılı Eylül 2004'de başlamış ve yaklaşık 2 ay boyunca sürmüştür. stanbul iline bağlı 6 özel, 13 resmi okul öncesi eğitim kurumunda çocuğu olan 925 anne-baba çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Ailelerin denetim odağı türü ile ilgili bilgiler Rotter Denetim Odağı Ölçeği (Rotter,1966) ve ailelerin çocuklarının sosyal davranışlarını denetleme yaklaşımları ile ilgili bilgiler Aile Sosyal Davranış Denetim Ölçeği (Ural, Efe, 2004) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca araştırmacılar tarafından örneklemin kişisel bilgilerini (cinsiyet, yaş, eğitim durumu, meslek, eşin mesleği, gelir durumu, çocuk sayısı ve ailenin daha önce okul öncesi eğitim ile ilgili bir eğitim alıp, almadığı) belirlemek üzere 8 soru hazırlanmış ve anne-babalara diğer ölçeklerle birlikte verilmiştir. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde, araştırmanın amaçlarına ve değişkenlerine uygun olarak frekans ve yüzde dağılımı, ilişkisiz grup t- test, tek yönlü varyans analizi, çapraz dağılım ve pearson korelasyon uygulanmıştır. Anlamlı farklılığın bulunduğu durumlarda da farklılığın hangi gruplardan kaynaklandığını belirlemek amacıyla Scheffe ve LSD testleri yapılmıştır. statistiksel olarak p değeri .05 ve . 01 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulgularına bakıldığında 925 kişiden oluşan örneklemin çoğunluğunun annelerden oluştuğu, orta-üst düzeyde ve genellikle tek çocuklu ailelerden olduğu görülmektedir. ASDD ölçeğinin yaş değişkenine göre anlamlı farklılık gösteren alt boyutları Ev Dışı Davranış Denetimi, Ev çi Davranış Denetimi, Olgunlaşma ve Olumsuz Davranış Denetimi olduğu yönündedir. ASDD ölçeğinin her bir alt boyutuyla çalışmada yer alan kişisel bilgiler arasındaki farklılaşmaya bakılmıştır. ASDD ölçeğinin eğitim durumu değişkenine göre anlamlı farklılık gösteren alt boyutları Ev Dışı Davranış Denetimi, Ev çi Davranış Denetimi ve Olumsuz Davranış Denetimi olarak ortaya çıkmıştır. ASDD ölçeğinin meslek ve eş meslek değişkenine göre anlamlı farklılık gösteren alt boyutları Ev Dışı Davranış Denetimi, Ev çi Davranış Denetimi ve Olumsuz Davranış Denetimidir. ASDD ölçeğinin gelir durumu değişkenine göre anlamlı farklılık gösteren alt boyutları Ev Dışı Davranış Denetimi, Ev çi Davranış Denetimi, Sosyal lişki Denetimi ve Olumsuz Davranış Denetimi olarak belirlenmiştir. ASDD ölçeğinin çocuk sayısı değişkenine göre anlamlı farklılık gösteren alt boyutları Ev Dışı Davranış Denetimi ve Olumlu Davranış Denetimi olarak ortaya çıkmıştır. ç denetim odağı olan anne-babalar ile dıştan denetimli olan anne-babaların Aile Sosyal Davranış Denetim Ölçeği Görgü Kuralları Denetim alt boyutundan almış oldukları puanlar arasında .01 düzeyinde anlamlı bir fark bulunmuştur. Bu farklılık iç denetim odağı türüne sahip olan anne-babaların lehinedir. ç denetim odaklı anne-babalar, görgü kuralları denetimini daha çok kullanmaktadır. ç denetim odaklı anne-babalar görgü kurallarını içsel olarak benimsediklerinden bu yönde bir bulgu ortaya çıkmış olabilir. Rotter ölçeği sonuçlarına göre iç ve dış denetim odağı türüne sahip anne-babaların kişisel bilgilerine göre dağılımına bakılmıştır. Çapraz dağılım sonuçlarına göre toplam 302 kişi iç denetimli olup bunlardan 259'u kadın ve grubun %86'sını, 43 kişi erkek ve grubun % 14'ünü oluşturmaktadır. Ailelerin Rotter Denetim Odağı Ölçeği puanı ile Aile Sosyal Davranış Denetim Ölçeği puanları arasında ilişki olup olmadığını anlamak için ?Pearson Korelasyon Katsayısı? işlemi yapılmış yapılan korelasyon analizli sonunda istatistiki olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.