Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Harun Duman
Tezin Onay Tarihi: 2013
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Osmanlı Dönemi'ne ait Türkçe mizah süreli yayınlarının incelendiği bu çalışmanın ilk bölümünde mizahın ne olduğu, niteliği ve mizah edebiyatında gazetenin rolü araştırılmış, çeşitli kaynaklar ekseninde tanımlar üzerinde durulmuştur. Osmanlı mizah edebiyatının süreli yayınlar alanının kronolojik ve bibliyografik olarak incelendiği ikinci bölümde ise süreli yayınların, görselleriyle birlikte çıkış tarihleri, imtiyaz sahipleri, kapağının üstünde yazan bilgileri, fiyatı ve yazar-çizer kadrosu ele alınmıştır. İncelenen her süreli yayınla ilgili eğer varsa tez çalışması yazılmış, tez çalışması yoksa olmadığı hususunda not düşülmüştür. İkinci bölümün son kısmında kısa bir değerlendirme yapılmış, mizah gazetelerinin neşredildiği matbaa ve yayın grupları incelenmiştir. Üçüncü ve son bölümde ise Osmanlı Devleti'nden Cumhuriyet Türkiye'sine geçiş sürecindeki kronolojik süreç ele alınmış, bu süreçteki muhteva ve çizim değişimleri gösterilmeye çalışılmıştır. Karikatürle desteklenen mizah basını, gündemde olan her konuya bir söz ya da çizimle karşılık vermiş, yorum yapmıştır. Bu yorumlar sebebiyle kimi zaman yasaklanmış, kimi zaman sürgüne uğramış, kimi zaman ceza almıştır. Her şartta varlığını sürdürmeye çalışan bu gazeteleri dönemin diğer gazetelerinden ayıran özellik, kimsenin umursanmadan sadece halkın menfaati için eleştiri ve hicivlerde bulunulmasıdır. Bu sebeple gazetelerin muhtevası incelenirken muhalif taraflarına daha çok yer verilmiştir. Osmanlı Devleti'nin Cumhuriyet Türkiye'sine geçişi çok sancılı olmuştur. Halkın yoksulluk ve savaşlarla imtihanı, ülkenin mevcut basınına an be an yansımış, basının işlevini sürekli değiştirmiştir. Basın yeri geldiğinde hicveden, yeri geldiğinde halka savaşlardan dolayı moral veren, yeri geldiğinde yönetimi destekleyen bir tutum içerisinde olmuştur. Bu sebeple tezin son kısmındaki muhteva başlıkları süreli yayınların çoğunlukta vermeye çalıştığı mesajdan yola çıkarak oluşturulmuştur.