Mehmed Emin Recâî Efendi’nin 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşına Dair Mecmuası (Değerlendirme-Çeviri Metin)

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Türk Tarihi Anabilim Dalı, Türkiye

Tez Danışmanı: Uğur Demir

Tezin Onay Tarihi: 2017

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmaya esas teşkil eden Mehmed Emin Recâî Efendi Mecmuası, 1768-1772 tarihleri arasındaki diplomatik yazışmaları ihtiva eden bir münşeat mecmuasıdır. Eserin biri Millet Kütüphanesi-Ali Emiri/Tarih Kısmı 304 numarada, diğeri İstanbul Araştırmaları Enstitüsü-Şevket Rado Yazma Eserler Kitaplığı 487/1 numarada kayıtlı iki nüshası bulunmaktadır. Söz konusu iki nüsha mukayese edildiğinde; Ali Emiri Nüshası'nın Şevket Rado Nüshası'ndan istinsah edildiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca eserin Mehmed Emin Recâî Efendi tarafından kaleme aldığına dair kaydın, sonradan kaleme alınan Ali Emiri Nüshası'na müstensih tarafından eklendiği tespit edilmiştir. Bu nedenle eserin müellifi kesin olarak belli değildir. Mehmed Emin Recâî Efendi Mecmuası'nda 93 adet belge sureti yer almaktadır. Söz konusu 93 belgenin 89'u 1772 yılı Osmanlı-Rusya barış müzakerelerine dairdir. Bu belgeler, Yergöğü Mütarekesi ve Fokşan Barış Müzakereleri sırasında Osmanlı murahhaslarının müzakerelere dair sadrazam, reisülküttab ve reis vekili ile karşılıklı yazışmaları; Rusya murahhasları, Leh boyarları ve Rus General Romanzow'un sadrazama ve Osmanlı murahhaslarına gönderdikleri mektuplar ile müzakerelere dair diğer bazı takrir, kaime, kağıt, temessük ve ruhsatnâme gibi belge suretleridir. Mecmuanın belge suretlerinden oluşmasından dolayı aynı belgelerin asıllarına veya başka suretlerine arşivlerde, diğer münşeat mecmualarında ve devrin kroniklerinde rastlamak mümkündür. Ancak farklı arşivlerde çeşitli fonlara, defterlere, mecmualara ve kroniklere dağılmış vaziyetteki bu belgeler, toplu halde yalnızca Mehmed Emin Recâî Efendi Mecmuası'nda yer almaktadır. Bu nedenle eser, Yergöğü Mütarekesi ve Fokşan Barış Müzakerelerine dair en önemli yerli kaynaklar arasındadır.