Stratejik İnsan Kaynakları Yönetiminde Ücret Yapısı ve Ücret Politikası İlişkisinin Analizi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Reşit Şadi Can Saruhan
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Stratejik insan kaynakları yönetiminin temel amacı, işletmenin uzun vadeli hedefleri ile insan kaynakları uygulamalarını uyumlaştırmaktır. Bu bağlamda ücret yönetimi, yalnızca ücretlerin belirlenmesi ve ödenmesiyle sınırlı olmayan, çalışan motivasyonunu, performansını ve örgütsel bağlılığı güçlendirmeyi hedefleyen stratejik bir süreç olarak ele alınmalıdır. Bu nedenle, işletmeler, adil ve rekabetçi bir ücret paketi oluşturabilmek amacıyla ücret yapısının temel unsurları olarak kabul edilen iş değerlemesine, performans değerlemesine ve piyasa ücret araştırmalarına dayandırarak bir ücret yapısı kurgulanmalı ve bu doğrultuda bir dizi ücret politikaları benimsemelidirler. Bütün bunlar değerlendirildiğinde, işletmelerin ücret yapısını hangi unsurlar doğrultusunda nasıl kurguladığı önemli bir araştırma konusu olarak görülmüş ve araştırmanın temel amacı da bu doğrultuda şekillenmiştir. Bu araştırmanın temel amacı; işletmelerin ücret yapısını nasıl kurguladığını, hangi ücret politikalarını benimsediğini ve ücret yapısı ile ücret politikası arasındaki ilişkiyi anlamaya çalışmaktır. İlgili konular dâhilinde derinlemesine bilgi edinmek amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı ve araştırma kapsamında cevap aranan soruların niteliği değerlendirildiğinde; bu araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmasının daha uygun olduğuna karar verilmiş ve veri toplama yöntemi olarak derinlemesine görüşme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırmanın örneklemi için çalışan bağlılığı, yüksek memnuniyet ve başarılı işveren markasına sahip olma gibi konulara işaret eden 'Great Place to Work (GPTW)' sertifikasına sahip işletmeler ve başarılı İK yöneticilerine işaret eden 'En Etkin 50 CHRO' ödülüne sahip İK liderlerinin yer aldığı işletmelerin, örneklem havuzuna eklenmesine karar verilmiştir. Amaçlı örneklem dâhilinde örneklem havuzunda yer alan işletmelere gidilmiş ve analize tâbi 17 işletme verileri ile doygunluğa ulaşılmış; betimsel ve içerik analizler sonucunda 4 tema ve 22 alt temaya ulaşılmıştır. Bu çalışma ile işveren bakış açısıyla ülkemizde ücretlendirme kararlarına etki eden faktörlere ilişkin bulgular elde edilmiş ve uygulamaya yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur.