Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Hemşirelik Fakültesi, Türkiye
Tez Danışmanı: Öznur Usta Yeşilbalkan
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Multipl Miyelomlu Hastalara Verilen Eğitimin Semptom Şiddeti Üzerine Etkisinin İncelenmesi
Amaç: Multipl Miyelom (MM), monoklonal plazma hücrelerinin neoplastik bir
proliferasyonu ile karakterize, B hücresinden kökenli bir hematolojik malignitedir. Yeni tanı
ve refrakter MM hastalarında bir proteazom inhibitörü olan Bortezomib, sıklıkla kullanılan
bir yeni kemoterapi ajanıdır. Hasta için önemli yararlanımlarına karşın bu ajan anemi,
trombositopeni, periferal nöropati, gastrointestinal rahatsızlıklar gibi birçok semptomlara
neden olabilmektedir. Buna dayanarak çalışmada MM hastalarına bu semptomların yönetimi
konusunda eğitim verilmesinin tedavi ilişkili semptomlara etkisinin değerlendirilmesi
amaçlanmıştır.
Yöntem: Yarı deneysel araştırma türündeki bu çalışmaya yazılı ve görsel materyaller ile
desteklenerek eğitim alan 20 uygulama grubu ile sadece rutin bakım uygulanan 20 kontrol
grubu hastası olmak üzere randomize seçilen, toplam 40 MM hastası dahil edilmiştir.
Hastaların sosyo-demografik özellikleri birey tanıtım formu ile edinilmiştir. Hastalardan
eğitim/ tedavi öncesi (Z1), 21. günü (Z2) ve 63. günü (Z3) semptom izlem formu ve
bortezomib ilişkili toksisite izlem formu araçları ile veriler toplanmıştır. Gruplar arası
karşılaştırmalar istatistiksel olarak Mann-Whitney U nonparametrik, ya da Bağımsız
değişkenler t parametrik test kullanılmıştır. P<0,05 istatistiksel anlamlı kabul edilmiştir.
Bulgular: Gruplar arasında sosyo-demografik özellikler açısından fark yoktur (p>0,05).
Kontrol grubu hastaları daha fazla sigara kullanmaktadır. Gruplar arasında kalsiyum,
platelet, hemoglobin, nötrofil ve eritrosit açısından fark görülmezken, kendi içinde zamana
bağlı platelet sayısındaki azalma dikkat çekmektedir. Her iki grupta da zamana bağlı
abdominal ağrı mevcut ya da artmaktadır. Diyare ve konstipasyon görülme sıklığı
bakımından eğitim alan grupta zamanla azaldığı görülmektedir. Eğitimin anemi üzerine
azaltıcı etkisi bulunmazken duyusal ve motor nöropati, bulantı ve kusma ile dispne şiddetini
azaltıcı etkisi tespit edilmiştir.
Sonuç: Sonuç olarak MM seyrine ve sağkalıma olumlu etkisi olan Bortezomib tedavisinde,
hastayı sıklıkla karşılaşılan kemoterapi ilişkili semptomlardan koruma ya da bunları azaltma
konusunda verilecek eğitimin etkili ve yararlı olduğu görülmektedir. Bu bulguların daha
geniş olgu serilerinde ve daha uzun izlemler ile takibi sonraki çalışmalar için önerilmektedir.
ANAHTAR KELİMELER: Multipl miyelom, Bortezomib, Eğitim, Kemoterapi Kaynaklı Semptomlar