İslam’ın ilk devirlerinde devlet-piyasa ilişkisi

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tez Danışmanı: Ahmet Tabakoğlu

Tezin Onay Tarihi: 1994

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

Yüksek lisans tezinin devamı niteliğindeki bu çalışmada Hz. Peygamber devrine ilâveten ilk dört halife Ebû Bekir es-Sıddîk, Ömer b. Hattâb, Osman b. Affân ve Ali b. Ebû Tâlib’in dönemleri ayrı ayrı incelendiği gibi devlet piyasaları arasındaki ilişki mal piyasalarıyla sınırlı tutulmayıp buna emek, sermaye ve toprak piyasaları da eklenmiş, her birine müstakil bölümler tahsis edilmiştir. Râşid halifelerin esas itibariyle Hz. Peygamber’in koyduğu ilkeleri ve onun uygulamalarını izledikleri ancak politikalarında zaman ve mekândaki değişiklikler, şartların zorlaması ve kamu yararı gibi nedenlerle gerekli bazı değişikliklere gittikleri belirlenmiştir. Elde edilen tarihî bulgulardan, esasen tabii şartlarda işleyen bir piyasayı olumsuz etkileyecek her türlü sunî müdahalenin ‑ister özel sektörden isterse devletten gelsin‑ hoş karşılanmadığı ancak piyasayı ‑eğer dengeleri bozulmuşsa‑ eski tabii düzenine kavuşturmaya yönelik karşı-devlet müdahalelerinin kaçınılmaz olabileceği gözlenmektedir. Yine devletin piyasaların denetiminde de yararlanabildiği çok işlevli bir organ olarak Hisbe teşkilâtının tarihî gelişimi ve işleyiş tarzı ele alınmaktadır