Uygur yazmalarında sayfa düzeni

8- 11. yüzyıllarda Asya topraklarında, yüzyıllar boyu sürecek ve sayısız el yazmasının bezeli sayfalarına yön verecek bir üslûp doğar. Bu üslûp, Doğu Türkistan’daki sanatkâr Uygurların inandıkları Maniheist dininin öğretilerinin yer aldığıkitaplarda şekillenir. Sanatkârlar, yazma eserleri şüphesiz inandıkları dinlerini yaymak ve daha cazip hale getirebilmek için süslediler. Onlar, savaşı yasaklayan dinlerinin öğretilerini anlatmanın en güzel yolunu buldular.

Uygurların, Kara Balgasun, Beş Balıg, Karaşar, Kara Hoça, Turfan, Kaşgar gibi birçok şehirde yerleşik düzenle kurdukları medeniyetin önemli bir göstergesi olan bu el yazmaları, günümüze arkeolog A.Von Le Coq’un yapmış olduğu kazılar sayesinde ulaşmıştır.

Uygur sanatı, Türk sanatının erken dönemini temsil etmesi bakımından oldukça önemlidir. Tezimiz; 8- 11. yüzyıllara ait olduğu düşünülen Maniheist Uygur el yazmalarından otuz yedi eseri kapsar. Bu eserlerin, sayfa tasarımları, desen kurguları, renk ve motif analizlerinin değerlendirilmesi yapılmış ve dönemin üslûp özellikleri saptanmaya çalışılmıştır.

Amacımız, Türk kitap sanatının sonraki dönemleri için önemli bir tasarım kaynağı olduğunu düşündüğümüz ve bu güne kadar dağınık, farklı dillerde ele alınmış olan Uygur yazmalarının hangi sayfa düzeninde tasarlandıklarını ortaya koymak ve bu sahada yapılacak yeni çalışmalara destek vermektir.