Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın Türkiye Üzerindeki Çevresel ve Ekonomik Etkileri Üzerine Bir Analiz


Arş. Gör. HİLAL KURUOĞLU

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Siyasal Bilgiler Fakültesi, Yerel Yönetimler Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: İmam Bakır Kanlı

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Özet:

İnsanlık, koruma kullanma dengesini göz ardı ettiği için tarih boyunca çeşitli çevre sorunlarının oluşmasına neden olmuştur. Söz konusu sorunların zaman içerisinde etki alanı da genişlemiş, küresel bir nitelik kazanmıştır. İnsanın, ortaya çıkmasına ve kontrol edilmesi güç bir hale gelmesine neden olduğu çevre sorunları tarafından açık bir şekilde tehdit edilmesi, bu gidişatı durdurmaya yönelik çalışmaları da beraberinde getirmiştir. 1970’lerde başlayan bu süreçte zaman ilerledikçe odak noktasını oluşturan sorunların değiştiği ve mücadele araçlarının radikalleştiği izlenmiştir. Önceleri çevre kirliliği, üzerinde yoğunlaşılan ana sorun olurken, zamanla küresel ısınma ve iklim değişikliği daha çok vurgulanır hale gelmiştir. Soruna ilişkin olarak yerel, ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeylerde çeşitli çalışmalar ortaya konmakta olup sorunun özü itibariyle sunulan çözümlerin de az ya da çok küresel bir boyut barındırdığı görülmektedir. Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM) da bu inisiyatiflerden biri olup, Türkiye üzerindeki çevresel ve ekonomik etkileri bu tezin konusunu oluşturmaktadır. Bu bağlamda tezin amacı ise söz konusu etkinin nasıl olacağını ortaya koymak, ilgili aktörlere fikir verici bir kaynak tesis ederek Türkiye’nin küresel ısınma ve iklim değişikliğiyle mücadele ve yeşil dönüşüm yönündeki çalışmalarına katkı sunmaktadır. Tezin altı temel hedefi vardır. Bunlar kavramsal ve teorik çerçeveyi oluşturmak, AYM’nin gerekçesi ve gelişim sürecini ortaya koymak, Türkiye için söz konusu olan zorluk ve fırsatları değerlendirmek, AYM sürecinde Türkiye’nin ekonomi ve çevre alanındaki güçlü ve zayıf yanlarını tespit etmek ve Türkiye’nin bu süreçte ekonomi ve çevre bağlamında olumsuz etkilenmemesi ve avantajlı bir konuma gelmesi için neler yapılabileceğini ortaya koymaktır. Tezde nitel araştırma yöntemi ve bu yönteme dayalı veri toplama tekniklerinden literatür taraması, doküman inceleme ve yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakat tercih edilmiştir. Elde edilen bulguların içerik analizi yapıldıktan sonra SWOT analizi yönteminden de yararlanılarak değerlendirilmesi ile tez sonlandırılmıştır.