İLKÖĞRETİM OKULLARINDA GÖREV YAPAN MÜZİK VE SINIF ÖĞRETMENLERİNİN BELİRLİ GÜN VE HAFTALARA YÖNELİK İŞLENEN MÜZİK DERSİ İLE İLGİLİ GÖRÜŞLERİ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Güzel Sanatlar Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Duygu Piji Küçük
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu araştırmada, ilköğretim okullarında görev yapan müzik öğretmenlerinin ve sınıf
öğretmenlerinin belirli gün ve haftalara yönelik işlenen müzik dersi ile ilgili
görüşlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Tarama modeline uygun olarak düzenlenen
araştırmada, bu temel amaca uygun olarak; öğretmenlerin, belirli gün ve haftalar ile
ilgili okul şarkılarının müzikal yapıları, nicel ve nitel yeterlilikleri, şarkıların öğretimi
konusunda ne gibi sorunlar yaşadıkları hakkındaki görüşleri alınmıştır. Buna ek olarak
öğretmenlerin, belirli gün ve haftalara yönelik var olan repertuara ulaşabilme durumları,
müzik dersini belirli gün ve haftalara yönelik işleyip işlemedikleri, belirli gün ve
haftalardan hangilerini müzik dersinde kutladıkları/andıkları, belirli gün ve haftalara
yönelik işlenen müzik dersinin çeşitli konularda yararlı olup olmadığı hakkındaki
görüşlerine ulaşılmıştır. Ayrıca öğretmenlerin, belirli gün ve haftaların daha verimli bir
şekilde öğretilmesine katkı sağlayabilecek görüş ve önerileri belirlenmiştir.
Bu araştırmanın evrenini, İstanbul ilinde bulunan ilköğretim okullarında görev yapan
müzik öğretmenleri ve sınıf öğretmenleri, örneklemini ise, İstanbul ilinde bulunan
devlet (n=46) ve özel (n=39) ilköğretim okullarında, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında
görev yapan, random yoluyla seçilen müzik öğretmenleri (n=65) ve sınıf öğretmenleri
(n=130) oluşturmuştur.
Araştırmada veri toplama aracı olarak, her biri dörder bölümden oluşan „„Müzik
Öğretmenleri Anketi‟‟ ve „„Sınıf Öğretmenleri Anketi‟‟ kullanılmıştır. Anketler
araştırmanın amacına yönelik hazırlanan, öğretmenlerin belirli gün ve haftalar ile ilgili
okul şarkıları hakkındaki görüşlerini, belirli gün ve haftaların sağladığı yararlar ile ilgili
görüşlerini, şarkıların öğretimi konusunda ne gibi sorunlar yaşadıklarını, hangi belirli
gün ve haftaları kutladıklarını/andıklarını öğrenmeyi amaçlayan açık uçlu ve çoktan
seçmeli sorulardan oluşturulmuştur. Anketler katılımcılara uygulanmadan önce, uzman
görüşlerine başvurulmuş ve İstanbul ili Ümraniye ilçesindeki bir ilkokulda görev yapan
öğretmenlere pilot uygulama yapılmıştır.
Araştırmada elde edilen veriler, analiz için gerekli kodlamalar yapılarak bilgisayar
ortamına geçirilmiştir. Anketlerin 1., 2. ve 3. bölümlerine ait çözümlenen veriler,frekans (f) ve yüzdeliklerine (%) göre yorumlanmıştır. Anketlerin son bölümlerinde yer
alan açık uçlu soruların çözümlenmesi için ise betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır.
Araştırmadan elde edilen bulgularda aşağıda belirtilen sonuçlara ulaşılmıştır:
Müzik ve sınıf öğretmenlerinin, müzik dersini belirli gün ve haftalara yönelik işlemeyi
yararlı buldukları, müzik öğretmenlerinin; belirli gün ve haftalara yönelik var olan
şarkıları, müzikal yapılarının (ezgi, form, ses sınırları vb.) „„kısmen uygun‟‟, sözlerini
ise (anlam, kelime dağarı) „„uygun‟‟ buldukları, sınıf öğretmenlerinin; belirli gün ve
haftalara yönelik var olan şarkıların sözlerini, yöneldiği yaş grubuna ve yöneldiği yaş
grubunun sözcük dağarcığına „„kısmen uygun‟‟ buldukları, kolay öğrenilebilir ve akılda
kalıcı olmaları açısından „„uygun‟‟ buldukları saptanmıştır. Müzik ve sınıf öğretmenleri,
belirli gün ve haftalara yönelik işlenen müzik dersinin öğrencilerin yurt ve ulus sevgini
artırmalarına, trafik kurallarına ve yasalara uyma sorumluluğu geliştirmelerine, tabiatı
koruma konusunda daha bilinçli ve sorumluluk sahibi olmalarına vb. konulara genel
anlamda katkı sağlayacağı görüşündedirler. Ayrıca, belirli gün ve haftaların
kavratılmasında şarkıların kullanılmasını; ilgili konu hakkında farkındalığı artırması,
kolay ve kalıcı öğrenme sağlaması ve öğrenci motivasyonunu artırması sebebi ile yararlı
bulmaktadırlar. Belirli gün ve haftalar ile ilgili yapılan sergi, gösteri, gezi vb.
etkinliklerde, şarkıların kullanılmasını; etkinliğin amacına ulaşmasına yardımcı olması,
etkinliğe karşı motivasyonu artırması, konu bütünlüğünü tamamlaması ve öğrencilerin
müzik dağarcığını zenginleştirmesi sebebi ile yararlı ve etkili bulmaktadırlar. Müzik
öğretmenlerinin, müzik dersinde en çok kutladıkları/andıkları belirli gün ve haftaların;
Atatürk Haftası, Öğretmenler Günü, İstiklâl Marşı‟nın Kabulü ve Mehmet Akif Ersoy‟u
Anma Günü, Şehitler Günü ve Anneler Günü olduğu tespit edilmiştir. Sınıf
öğretmenlerinin müzik dersinde en çok kutladıkları/andıkları belirli gün ve haftalar ise,
Atatürk Haftası, Öğretmenler Günü, İstiklâl Marşı‟nın Kabulü ve Mehmet Akif Ersoy‟u
Anma Günü, Şehitler Günü, Anneler Günü, Orman Haftası, İlköğretim Haftası,
Hayvanları Koruma Günü, Kızılay Haftası, Dünya Çocuk Hakları Günü, Tutum,
Yatırım ve Türk Malları Haftası, Enerji Tasarrufu Haftası, Yeşilay Haftası ve Orman
Haftası‟dır. Belirli gün ve haftalara yönelik var olan şarkıların öğretimi konusunda
yaşanan sorunlar ile ilgili, müzik ve sınıf öğretmenleri çoğunlukla, belirli gün ve
haftalar ile ilgili var olan şarkıları yetersiz bulduklarını ve bu şarkılara ulaşmada güçlük
çektiklerini belirtmişlerdir. Öğretmenler, ulaşılabilir ortak bir şarkı repertuarının oluşturulmasını ve bu repertuarın Millî Eğitim Bakanlığı‟nca kitap, CD, internet veya
EBA ile tüm öğretmenlere ulaştırılmasını, eğitim müziği bestecileri tarafından güncel ve
nitelikli (yaş gruplarına uygun vb.) besteler yapılmasını önermektedirler.