Ortaokul öğrencilerinin 3 boyutlu cisimler konusundaki hata ve kavram yanılgılarının giderilmesinde teknoloji destekli öğretimin rolü
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim Fakültesi, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Tuğba Hangül Demirci
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
3 boyutlu cisimlerin soyut yapısı gereği, öğrenciler bu yapıları zihinlerinde canlandırmada zorlanmakta ve 2 boyutlu temsilleri 3 boyutlu zihinsel yapılara dönüştürememekten kaynaklanan hata ve kavram yanılgılarına düşmektedirler. 3 boyutlu cisimler konusunun öğretiminde teknoloji entegrasyonu, öğrencilerin döndürme, çevirme, sürükleme vb. gibi manipülasyonlar aracılığıyla öğrencilerin kavramsal anlamalarına olanak tanımaktadır. Bu bağlamda araştırmanın amacı, 7. sınıf öğrencilerinin üç boyutlu cisimler konusuna ilişkin hata ve kavram yanılgılarını belirlemek ve teknoloji destekli öğretim uygulamalarının söz konusu yanılgıların giderilmesindeki rolünü incelemektir. Çalışma, nitel eylem araştırması olarak yürütülmüştür. Çalışmaya toplam 21 tane 7. sınıf öğrencisi katılmıştır. Öğrencilerin 3 boyutlu cisimler konusuna ilişkin hata ve kavram yanılgılarını belirlemek amacıyla araştırmacı tarafından "Teşhis Testi" geliştirilmiş ve aynı zamanda yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Öğrencilerin hata ve kavram yanılgıları belirlendikten sonraki uygulama süreci, okulun bilgisayar laboratuvarında toplam 8 ders saati süresinde gerçekleştirilmiştir. Öğrenciler bilgisayarlarında bireysel çalışmalarını sürdürürken, araştırmacı da aynı uygulamaları akıllı tahtada ilgili yönergeleri görselleştirerek, öğrencilerin süreci takip etmelerini ve aktif katılımlarını sağlamıştır. Uygulama sonrasında teşhis testi öğrencilere tekrardan uygulanmış, öğrencilerin Test 1 ve Test 2' ye vermiş oldukları yanıtlar "içerik analizi" yöntemi ile analiz edilmiştir. Öğrencilerin 3 boyutlu cisimlerin köşe, ayrıt ve yüz gibi temel özelliklerini belirlerken görünmeyen yüzleri göz ardı ettikleri ve bu cisimleri isimlendirirken 2 boyutlu şekiller ile ayırt edemedikleri görülmüştür. 3 boyutlu cisimlerin açınımını çizerken zihinde canlandırmada güçlük çektikleri ve bu sebeple eksik parça çizdikleri ya da soruları yanıtsız bıraktıkları belirlenmiştir. Son olarak yüzey alanının "kaplama" ve hacmin "katmanlandırma" anlamlarının öğrenciler tarafından içselleştirilemediği ve formülleri birbirinin yerine kullandıkları görülmüştür. Teknoloji destekli öğretim sonrasında, öğrencilerin yanıtlarının değiştiği ya da boş bıraktıkları soruları yanıtladıkları görülmüştür. Öğrencilerin test 1 ve test 2 yanıtları karşılaştırılarak "giderilen kavram yanılgısı / bilgi eksikliği" olarak kodlanmıştır. Bunların yanı sıra bazı öğrencilerin hata ve kavram yanılgılarını halen sürdürdükleri görülmüştür. Bu öğrenciler de "giderilemeyen kavram yanılgısı / bilgi eksikliği" ve "kısmen giderilen kavram yanılgısı / bilgi eksikliği" olarak kodlanmıştır. Öğrenciler teknoloji destekli öğretim sürecine yönelik yapılan görüşmelerde, teknolojik etkinliklerin görünmeyen yüzleri görselleştirmeyi sağladığını, yüzey açınımlarını görerek yüzey alanı hesaplamalarını ve boş kutuları birim küplerle doldurmanın hacim hesaplamalarını kolaylaştırdığını ifade etmişlerdir.