Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Beslenme Ve Diyetetik Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Şule Aktaç
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Amaç: Bu çalışmanın amacı, tıbbi beslenme tedavisi ile izlenen gestasyonel diyabet mellitus (GDM) tanılı gebeler ile sağlıklı gebelerin doğum sonrası 14. ve 30. günlerdeki anne sütü makro besin ögeleri, anne kan serumu ve anne sütü hormon düzeylerini (insülin, adiponektin, leptin, ghrelin, chemerin, dermcidin) değerlendirmektir.
Gereç ve Yöntem: Kadın doğum polikliniğine başvuran, akut veya kronik hastalığı, gebelik komplikasyonu bulunmayan ve tekil gebeliğe sahip gönüllü gebeler dahil edilmiştir. Gebeliğin 26–28. haftasında OGTT ile hekim tarafından GDM tanısı alan gebeler GDM grubuna (n=20), tanı almayanlar KG (n=20)’ye alınmıştır. Gestasyonel diyabet grubundaki gebelere bireyselleştirilmiş tıbbi beslenme tedavisi uygulanmış, her iki gruptan doğumdan sonraki 14. ve 30. günlerde anne sütü ve kan örnekleri, 3 günlük geriye dönük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Veriler SPSS 23.0 paket programında değerlendirilmiştir.
Bulgular: Gestasyonel diyabet grubunda 30. günde enerji ve yağ içeriğinde (p = 0,04), KG’de ise laktoz içeriğinde anlamlı artış olmuştur (p < 0,001). Tüm annelerde serum insülin düzeyi 30. günde anlamlı şekilde azalmış (p < 0,001), ghrelin düzeyi artış göstermiştir (p = 0,04). GDM grubunda 14. gün serum insülin (p = 0,03), adiponektin (p = 0,01), chemerin (p = 0,05), dermcidin (p = 0,02) ve ghrelin (p < 0,001) düzeyleri kontrol grubuna göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Anne sütü hormon düzeyleri açısından, 30. günde tüm annelerde adiponektin (p < 0,001) ve chemerin (p < 0,001) düzeylerinde anlamlı artış gözlenmiş ancak gruplar arasında bu hormonlar açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır.
Sonuç: Gestasyonel diyabet tanılı annelerde, doğum sonrası erken dönemde hem hormon düzeylerinde hem de anne sütü içeriğinde anlamlı değişiklikler gözlenmiştir. Özellikle anne kanı ve sütündeki adiponektin, chemerin ve dermcidin düzeylerinin GDM grubunda arttığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, GDM tanılı annelerde doğum sonrası dönemde metabolik durumun izlenmesi ve bireyselleştirilmiş tıbbi beslenme tedavisinin sürdürülmesi anne – bebek sağlığı açısından kritik rol taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler: Gestasyonel diyabet mellitus, hormon, anne sütü içeriği, tıbbi beslenme tedavisi, doğum sonrası dönem.