Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Tekstil Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Metin Yüksek
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Sanayileşme ve kentleşmenin hızla artmasıyla doğal kaynakların kirlenmesiyle
özellikle hava kirliliği artmaktadır. Bu kirlilik havadaki makro ve mikro boyuttaki
parçacıklardan kaynaklanmaktadır. Katı ve sıvı halde olabilen parçacıklar insan vücuduna
hava yoluyla girerek çeşitli solunum yolu rahatsızlıklarına sebep olmaktadır. Boyutlarıyla
yaklaşık 100nm olan virüs gibi mikron boyutunda canlıların etkisinden korunmak için
havanın etkili olarak filtrelenmesi gerekmektedir.
Ülkemizde ve dünyada, şehirleşme ve nüfusun kontrolsüz artmasıyla fabrikalar artık
şehir içlerinde kalmaya başlamıştır. Pandemi sebebiyle insanlar daha fazla kapalı ortamda
bulunmaya başlamıştır. Bu sebeple insanların bulundukları ortamlarda temiz havaya
erişimleri azalmaktadır. Bu sebeple kapalı alanlarda Hepa filtrelerin kullanımı
sağlanmalıdır. Hepa filtreler günümüzde daha da önem kazanmaktadır.
Küresel iklim değişikliğinden kaynaklı ülkemizin de içinde bulunduğu coğrafya
ısınmakta ve özellikle metropollerde hava sıcaklığı mevsim normallerinin üzerinde
oluşmaya başlamıştır. Bu sebeple insanların ev ortamlarında klima ihtiyacı ve ev tipi klima
kullanımında artmaktadır.
Covid- 19 virüsünün de yaygın olduğu günümüz döneminde havada asılı duran 0.3
mikrona kadar mikron altı taneciklerinin filtrelenmesinde Hepa filtreler kullanılmaktadır. Bu
tezde hibrit hepa filtre üretimi yapılmıştır. Bu filtrede dokusuz tekstil yüzeyi kumaşlar
arasına hava üfleme yöntemiyle (solution blowing) nano yüzey kaplama yönteminin
kullanılmasıyla üretilmiştir.
Üç katmandan oluşacak olan hepa filtrenin ara katmanına nano yüzey üst ve alt
katmanına dokusuz tekstil yüzeyi kumaşın gelmesi ile elde edilmiştir. Hepa filtreler tüm
hastaneler, temiz odalar, farmakoloji (ilaç sektörü) gıda üretim sektörü gibi alanlarda
kullanılmaktadır. Tıbbi operasyon odaları, yoğun bakım servisleri, izolasyon odaları ve
biyolojik tesislerde HEPA filtre kullanımı büyük önem taşır.
Bununla birlikte COVID- 19 pandemi koşullarının hayatımıza girmesiyle HEPA
filtrelerin günlük hayatta kullanımı giderek yaygınlaşmıştır. AVM’ler, merkezi
havalandırma kullanılan yüksek katlı rezidans-ofis projeleri, Covid- 19 pozitif hastaların
taşınmasında kullanılan negatif basınçlı hasta taşıma sedyeleri hatta ticari yolcu uçakları
pandemi sürecinde HEPA filtrelerin kullanım alanları arasında yerini almıştır.
Hava filtreleri yakaladıkları partikül büyüklüğüne göre kaba, ince ve hassas olmak
üzere üç kategoriye ayrılmaktadır. Kaba ve ince partiküllerin yakalanmasında kullanılan
filtreler EN 779 standardında (Genel Havalandırma İçin Partikül Hava Filtreleri)
tanımlanmıştır. EN 779 standardında kaba ve ince filtreler yakalanan partikül ağırlığına ve
partikül tutma verimine göre sınıflandırılmıştır. Kaba, orta, ince mikrofiber filtrelerVI
genellikle 2-40 μm aralığında mikrofiberden ergitme üfleme, filament serme (spunbond) ve
ıslak serme yöntemleri ile üretilir ve büyük taneciklerin filtrelenmesinde kullanılır. Kaba ve
ince filtreler genellikle klimalar, otomobil kabin ve motor filtreleri gibi hassas olmayan
yerlerde kullanılmaktadır. Ayrıca çok küçük partikül, toz ve organizma varlığının önemli
olduğu yerlerde kullanılan hassas filtrelerden hemen önce kullanılmaktadır.
Küçük fiber çapına sahip, kesit alanı büyük, rijit ve mukavemetli spunbond mikrofiber
filtrelerin nanofiber tabaka kaplamaya elverişli olduğu ve optimum filtreleme sağladığı
belirlenmiştir. Küçük çaplı nanofiberlerin ince tabaka, büyük çaplı nanofiberlerin kalın
tabakalı kaplanması filtreleme performansını arttırmaktadır. Nanofiber tabaka kaplama
ağırlığının artması ile performansın yükseldiği ve kritik bir değerden sonra filtrenin
tıkanarak ömrünü tamamladığı tespit edilmiştir.