Matematik Öğretmenlerinin Problem Çözme Sürecinin Belirlenmesi ve Bu Sürecin Geliştirilmesinde Web Tabanlı Mesleki Gelişim Çalışmasının Değerlendirilmesi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Ahmet Şükrü Özdemir
Tezin Onay Tarihi: 2008
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Yapılan ulusal ve uluslararası değerlendirme çalışmaları öğrencilerimizin matematik başarı düzeylerinin düşük seviyede olduğunu göstermektedir. Dönem dönem ders programlarında yapılan reform hareketleri öğrencilerin başarısını artırmak için tek başına yeterli değildir. Etkili bir öğretim için ders programlarını uygulayan öğretmenlerin anahtar bir role sahip oldukları göz ardı edilmemeli, onların konu ve pedagojik içerik bilgileri, öğretmenlik beceri ve yeterlikleri üzerinde dikkatle durulmalıdır.
Öğretmenler hizmet öncesinde üniversite eğitimleri boyunca yeterli mesleki eğitimi alamamakta, bunun sonucunda mesleki yaşantılarında kendilerinden beklenen ve sürekli artan beklentileri uygulamaya geçirmede zorluklar yaşamaktadırlar. Bu durum, “Öğretmenler mesleki yönden nasıl daha iyi olabilirler?” sorusunu gündeme getirmekte ve mesleki gelişim çalışmalarının önemini ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin bireysel beceri, bilgi ve diğer özelliklerini geliştirmeyi amaçlayan etkinlikler olarak tanımlanan mesleki gelişim, öğretimin kalitesini artırmaya yönelik çalışmalarda en önemli faktörlerden birisidir. Öğretmenlerin mesleki gelişimleri, onların ihtiyaçlarını karşılaması kadar öğrencilerin başarısını artırmada da etkili olan bir unsurdur.
Ülkemizde geleneksel yollarla yapılan mesleki gelişim çalışmaları teorik içerikli olup öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarını desteklemede yetersiz kalmaktadır. Ayrıca belirli merkezlerde yapılan çalışmalara katılmak için öğretmenlerin görevlerini aksatmak zorunda kalmaları, çalışmaların kalabalık ortamlarda düzenlenmesi ve bunun sonucunda fikir alışverişinin sağlanamaması gibi sebepler bu tür çalışmaların farklı yöntemlerle yapılması ihtiyacını doğurmuştur. Bu yöntemlerden birisi mesleki gelişim çalışmalarının web tabanlı olarak uygulanmasıdır. Web tabanlı öğretimin özellikle zaman ve mekandan bağımsız olarak uygulanabilir olması, mesleki gelişim çalışmalarının bu yöntemle yapılmasını tercih edilir kılmaktadır.
Bu noktalardan hareketle bu araştırmada, ilköğretim ikinci kademe matematik öğretmenlerinin kullanmış oldukları problem çözme süreci araştırılarak, web tabanlı mesleki gelişim çalışmasının bu sürecin geliştirilmesine etkisi incelenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin mesleki gelişim ve mesleki gelişim çalışmalarının web tabanlı yapılması hakkındaki düşünceleri araştırılmıştır. Matematik öğretmenlerinin problemlerin çözümünde kullandıkları aşamaları, stratejileri ve çoklu gösterim unsurlarını ortaya çıkarmak ve bunların nedenlerini, yol açtığı sonuçları tartışmak hedeflendiği için durum çalışması yaklaşımı esas alınmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ilköğretim okullarının ikinci kademesinde görev yapan on iki matematik öğretmeni oluşturmaktadır. Öğretmenlere 2006-2007 eğitim-öğretim yılında web tabanlı olarak problem çözme süreci ile ilgili yedi hafta süren bir mesleki gelişim çalışması düzenlenmiştir. Veri toplama araçları olarak ön ve son test, doküman toplama, görüşme ve gözlem yapma yöntemlerine başvurulmuştur. Elde edilen veriler içerik analizi kullanılarak tümevarımcı bir stratejiyle çözümlenmiştir.
Araştırma sonucunda öğretmenlerin problem çözmeyi bir süreç değil bir araç olarak kullanmakta oldukları ve onun yardımıyla matematik öğretimini gerçekleştirdikleri ortaya çıkmıştır. Web tabanlı mesleki gelişim çalışması öncesinde öğretmenlerin problem çözümlerini aşamalı bir şekilde yapmadıkları ve problemlerin çözümünde az sayıda strateji kullandıkları tespit edilmiştir. Mesleki gelişim çalışması sonrasında öğretmenler problem çözme aşamalarını daha belirgin bir şekilde uygulamaya başlamışlardır. Öğretmenlerin kullanmış oldukları problem çözme stratejilerinde de çeşitlilik artarken çok sık kullandıkları denklem kurma stratejisinin kullanım oranında azalma olmuştur. Gösterim unsurlarından özellikle tablo ve diyagram mesleki gelişim çalışması sonrasında daha fazla kullanılmaya başlanmıştır. Bunun yanında bir sorunun çözümünde kullanılan çoklu gösterimlerde de sayıca artış olmuştur. Ayrıca öğretmenlere göre mesleki gelişim çalışmaları çok önemli olmasına rağmen yapılan bu tür çalışmalar kendi uygulamalarına pek bir fayda sağlamamaktadır. Bunun sebepleri olarak ise şunlar ön plana çıkmıştır: Eğitimi veren kişilerin alanlarında uzman olmaması, çalışmaların genel içeriğe sahip olması ve kalabalık ortamlarda eğitim yapılması, uygulamaya yönelik örnekler kullanılmaması. Web tabanlı mesleki gelişim çalışması sonrasında öğretmenler hizmet içi eğitim çalışmalarının internet üzerinden yapılabileceği hususunda ortak görüş belirtmişlerdir. Böylelikle hem iş hem de mesleki gelişim çalışmasının aynı anda aksamadan yapılabileceği, zamandan tasarruf edilebileceği ve farklı ortamlarda bulunan kişilerle iletişime girilebileceği hususlarını ön plana çıkarmışlardır.