Sanal Gerçeklik Ortamında Çoklu Duyusal Yiyecek İpuçlarına Verilen Fizyolojik ve Nörobilişsel Tepkilerin İncelenmesi
Çelik Z. M. (Yürütücü), Başören İ., Başpınar U.
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Y.Lisans, 2025 - 2026
- Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
- Destek Programı: BAP Y.Lisans
- Başlama Tarihi: Aralık 2025
- Bitiş Tarihi: Aralık 2026
Proje Özeti
Bu projenin amacı, sanal gerçeklik (VR) ortamında sunulan çoklu duyusal yiyecek ipuçlarının (görsel, işitsel, kokusal ve etkileşim temelli) bireylerde fizyolojik (tükürük salgısı, tükürük bileşimi, kan glikoz düzeyi) ve nörobilişsel (EEG) yanıtları tetikleyerek yiyecek isteğini artırıp artırmadığını incelemektir. Literatürde yiyecek ipuçlarının etkilerini değerlendiren çalışmalar çoğunlukla görsel uyaranlara odaklanmış olup, çoklu duyusal ipuçlarının sanal gerçeklik ortamındaki etkileri ve objektif yöntemlerle değerlendirilmesi yeterince araştırılmamıştır. Bu çalışma, sanal gerçeklik ortamında geliştirilen çoklu duyusal yiyecek senaryolarının bireylerde oluşturduğu fizyolojik ve nörobilişsel tepkileri objektif olarak ölçmesiyle özgün değer taşımaktadır. Araştırmaya Marmara Üniversitesi öğrencileri arasından, 18 yaş ve üzeri, belirlenen dahil edilme kriterlerini karşılayan 34 sağlıklı gönüllü katılacaktır. Denek içi deneysel tasarım kullanılarak katılımcıların gerçek, sanal ve çoklu duyusal yiyecek ipuçlarına verdikleri yiyecek isteği, fizyolojik (tükürük, kan glikozu) ve nörobilişsel (EEG) tepkiler karşılaştırılacaktır. Her deneysel koşul iki dakika sürecek; bu süreçte EEG kaydı alınacak ve her 30 saniyede bir tükürük örneği toplanarak α-amilaz düzeyleri belirlenecektir. Her koşulun ardından Görsel Analog Skala (VAS) ve Aşırı Besin İsteği Ölçeği (ABİS) uygulanacak, ayrıca cilt sıcaklığı ve sanal ortamda bulunma hissi (Bulunuşluk Hissi Ölçeği) değerlendirilecektir. Veriler IBM SPSS Statistics 28.0 ve EEG analiz yazılımlarıyla analiz edilecektir. Bulguların, sanal gerçeklik teknolojilerinin beslenme davranışlarını düzenlemeye yönelik terapötik kullanımına bilimsel bir temel oluşturması beklenmektedir. Çalışma, beslenme bilimi ve mühendislik disiplinlerini birleştirerek metodolojik yenilikler sunacak ve VR tabanlı sağlık teknolojilerinin gelişimine katkı sağlayacaktır.