Akademik Veri Yönetim Sistemi
Mutafoğlu B. S., Danış Ö. (Yürütücü)
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Y.Lisans, 2025 - 2027
Enflamasyon, endojen ya da eksojen kaynaklardan kaynaklanan doku hasarına yanıt olarak gelişen önemli bir fizyolojik tepkidir. Bu süreç, kızarıklık, sıcaklık, şişlik ve ağrı gibi klasik belirtilerle karakterize edilmektedir. Ancak, aşırı veya kontrolsüz enflamasyon, oto-enflamatuvar hastalıklar, kardiyovasküler hastalıklar ve nörodejeneratif hastalıklar gibi pek çok sağlık sorununa yol açabilmektedir. Sitokinler, özellikle interlökin-1β (IL-1β) ve interlökin-18 (IL-18), inflamatuar süreçlerin önemli aracılarıdır ve bu moleküller, otoimmün hastalıklar ve inflamatuar bozukluklarda merkezi bir rol oynamaktadır. IL-1β'nin aktive edilmesi için kaspaz-1 tarafından proteolitik olarak yıkılması gerekmektedir. Kaspaz-1, inflamasyonun başlatılmasında ve IL-1β salınımında merkezi bir rol oynayan bir proteazdır ve özellikle oto-inflamatuvar ve nörodejeneratif hastalıkların patogenezinde kritik bir hedef olarak öne çıkmaktadır. NLRP3 inflamazomu, kaspaz-1'in aktivasyonunu düzenlemekte ve bu süreçte çeşitli sinyaller (ROS, mtDNA, Ca²⁺) yer almaktadır. NLRP3 inflamazom kompleksi tarafından aktive edilen kaspaz-1, IL1β'nin aktif formunun serbest bırakılmasına neden olur. IL-1β, inflamasyonun devamlılığını sağlayarak doku hasarı ve hastalık ilerlemesine katkı sağlamaktadır. Bu nedenle, kaspaz-1 ve IL-1β arasındaki etkileşimin düzenlenmesi, enflamasyonu kontrol etme ve enflamatuvar hastalıkları tedavi etme açısından büyük bir öneme sahiptir. Hali hazırda klinik kullanıma uygun bir kaspaz-1 inhibitörü olmaması sebebiyle, kaspaz-1’e karşı yeni ve seçimli inhibitörlerin tasarlanması büyük önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında kaspaz-1 inhibitörlerinin rasyonel ilaç tasarımı ilkelerine dayalı olarak in silico metotlarla sanal tarama, moleküler yerleştirme ve moleküler dinamik simülasyonları gibi çok aşamalı hesaplamalı yöntemler kullanılacaktır. Ayrıca, elde edilen teorik sonuçların biyolojik doğruluğunun test edilmesi amacıyla ticari olarak temin edilen aday bileşikler in vitro ortamda değerlendirilecektir.